آمار بازدید
  • کاربران حاضر: 1
  • بازدید امروز: 39
  • بازدید دیروز: 177
  • بازدید هفته: 2406
آخرین دیدگاه‌ها
اوقات شرعی


آمار

آرشیو برای ‘گویش و لهجه محلی قدیم فردوس’ دسته ها

گویش محلی فردوس

 

جُلجُل : آرام و قرار نداشتن،تکان خوردنهای پشت سر هم

اُرسی : کفش زنانه پاشنه بلند

وَرسَرچُروک:حالتی از نشستن .مانند نشستن در دستشویی

وَپادَشتَه:دستشویی کردن بچه ها با کمک بزرگترها

شاخ تنور: تنور را تافتن و داغ کردن با شاخه های خشک درختان برای پخت نان

مِمِزِنگ:کشمشهای کوچولو یا خشک شدن دانه انگور بر روی بوته

پیچ:پلاسیده

لَچ : خیس

هُتَرَق : بِتَمَرگ

ارسالی از ماها-از بازدید کنندگان سایت بلده

۱۰ نفر این پست را پسندیده اند

قطب الدین حیـــــدرِ مـــوســوی تونی (۱)

                      قطب الدین حیـــــدرِ مـــوســوی تونی

سیّد والا گهری خوش سخن
صیت سخن گستریش تا به عرش
جان چو بپیموده به مُلک بقا
زاده ی ساداتِ به حق متّصل
تیغ بسی او زده در رزم دین
قطب ولایت ز علی دارد او
نام علی سلسله بندش بود
خطّه ی تون زادگه او بود
ربِّ جلیل آنکه رقم می زند
جود علی هیبت پنهانیش
زیت کلامش بود انوار دین
کشف شهودات بر او کم بود
قطره ی اشکش بچکد آفتاب
گر سوی تبریز سفر کرده او
تا به سوی خاک نجف می رود
قبضه ی شمشیر به کف می رود
زاده ی نسلی ز امام زادگان
گر بکند مدح کسان عین حق
هر چه سخن گفته ز دل گفته او
ده شده او منزل عرفانیش
غرق ز آفاق کلام علی

شعر دلش مشعر و چشم منا
تا به سخن حرف و بیانی بود
مکتب او سبک وقوع دل است
گر چه کلامش سخن اولیاست
سیر و سفر بر همه عالم نمود
او سوی دربار اگر می رود
غمزه کش ناز کسی کی  شود؟
مدح و ثنایش عطش جان ماست
رشته ی گفتار به کف دارد او
خِطّه ی تبریز پُر از نام او
خام منم تا نشناسم که کیست؟
سالک پرورده به غم آشنا
قالب شعرش شده همیان عشق
قوت کلامش شده یاقوت جان
رشته و زنجیر تو گر سبحه است
دست «شریف» از ره افساد و کین
سهو و لسانی که فراهم نمود
بیت به بیتش ز دلم سوختم
گر همه جا خون جگر می خورد
از صله ی اسب نگردد رضا
آهن و فولاد شود موم نرم
دست و دل و بازوی قدرت نما
خواسته اش پیرو استادی است
هر قدمش باعث خیری دگر

با پر شهپر به سوی قاف سیر
برکت عمرش شده تجدید خیر
لب به سخن تا به سفر می گشود
یزد و خراسان سوی شیراز و ری
یک پسرش سامریِ تون بود
ناقل اخبار و سخن گستری
وان دگرش نام چو تسکین بود
پخته ی گفتار سخن پروری
پیرو و پرورده ی صائب بود
حیدری آن مظهر اسرار دین
شاهد میدان عمل روز جنگ
هیبت نامش سپر رزم و تیغ
دایره ی درس و کلامش وسیع
پرده گشای همه ی رازها
بخشش او سفره ی بی انتها
صف شکن قدرت بیگانگان
شعله به آفاق جهان می زند
شورش و آشفتگی جان او
وصف مناجات کلامش متین
کشف شهودات بسی داشته
تا علم حیدری افراشته
تا به رضا ،مرتبه کامل شود
نیست چـــو مرتاض، قلنـــــدر صفت

 

مدح علی خوانده به هر انجمن
سبز شده بر قدمش ملک عرش
حیطه ی جولان پرش بی هوا
شسته دلش از هوس آب و گل
محو نموده  اثر مشرکین
حیدریان رفته به امداد او
شمس علی جدّ بلندش بود
یک قدم از بخشش مینو بود
بر دل او لوح و قلم می زند
بر سر سجّاده ی عرفانیش
زنده کن هیبت والسّابقین
یک سر مو از رخ آدم بود
زنده کند شورش و هم انقلاب
ترک سر و ترک خطر کرده او
با سر شوریده به صف می رود
خود  هدف و سوی هدف می رود
زنده کن خِصلت آزادگان
هجو بیانش نرسد یک ورق
سلسله ی عشق عیان مو به مو
در ره سیر رب ربّانیش
مرتبه اش واضح و بس منجلی

در بر یاران شده انگشت نما
پیرو و شاگرد لسانی بود
رفتن هندش تو مگو مشکل است.
معجزه گفتن سخنش هم رواست
هر قدمش تجربه ای می فزود
با دل غمبار اگر می رود
کورش و جمشید وگر، کی شود
یاد حسین و همه ی اولیاست
از لب و دندان چو شکر بارد او
کّلِ زمینش شده یک گام او
ذرّه ز ناپختگیش نیست نیست
کرده چو غوّاص به تن، او شنا
ریزه خور لقمه ی ارکان عشق
سرزده لؤلؤ ز دلش بر زبان
یا رب او بی شک و بی شبهه است
کرد چو دامی به ره او کمین
ضعف ز  استاد خودش وانمود
معرفت و زندگی آموختم
آتش کین عین شرر می خورد
مرتبه ی کامل او شد رضا
در بر ایتام به رخ خَوی ز شرم
لشکر باطل به عیان بر ملا
بر دل مردم هدفش شادی است
منشأ برکت شده و پر ثمر

عمر سفر کرده و هر سو به خیر
پا زده بر خانقه و هر چه دیر
باب خطر باز به بر می گشود
او به اشارات سخن کرده طی
وسعت علمش بسی افزون بود
حافظ شهنامه به لفظ دری
سِلک پدر گوش به تمکین بود
بر شده از انس و فرا از پری
بر سخن تر همه طالب بود
عین صراطش شده عین الیقین
با دل خونین، رخِ پر آب و رنگ
بارش خونبار شرر همچو میغ
مرتبه ی قطبی او بس رفیع
نخبگی نخبه ی آوازها
قلّه ی اِستاده به نامش خدا
نازکش بازوی پروانگان
سلسله ی عشق به جان می زند
نقش درخشنده ی ایمان او
حلقه ی درس سخنش بس امین
بذر عمل از غم دین کاشته
هر دو جهان را به جو انگاشته
نور حقیقت همه حاصل شود
قلـــه یِ فتحـــش همــه ســـو معرفت

۳ نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی قدیم فردوس (۲۱)

وَعلِشته = معمولا به پاک و تمیز کردن ته ظرف غذا با انگشت گفته می شود.

وَرسَرتِلِک = شیِ برجسته که در معرض سقوط و افتادن باشد.

وَعزَنوک = از ابزارهای قالیبافی سنتی .

وَردِرَزگیده = به یکباره ترسیدن و از جا پریدن .

واستَو = بایست ، توقف کن .

وَرلِک = سرپا ایستادن .

وَراَخور مرده = واژه ای است برای تنبیه و تادیب ، در اصل برای حیوانات بکار می رود .

وعسر سُکّیده = ماست یا غذایی که ترش شده و از سطح آن گاز اسیدی همراه حباب خارج میشود .

وَعپَی شَو = برو کنار 

 

5 نفر این پست را پسندیده اند

واکاوی اصطلاحات فردوسی( ۱۱)

کاوش واژه ۱۱-گویش محلی فردوس:

واژه کَشکَلَه تَو. کَش(کج) کَلّه(سر) تَو(تاب وپیچ خوردن).

پس،گیچ شدن وپیچ وتاب خوردن سرراگویند.

ارسالی از استاد علیرضا عزیزی (نوا)

 

 

 

13 نفر این پست را پسندیده اند

واکاوی اصطلاحات فردوس- ۱۰

کاوش واژه ۱۰-گویش فردوس.

واژه سِرموک(نوعی گیاه است )که ازماه آذرتا اردیبهشت می روید و اغلب مردم فردوس دوست دارند.

پیازش ازنظرتندی چون شبیه سیراست و ازنظرشکل مثل مو است،سِرموک می گویند.

سِر(سیر)موک(موی کوچک وباریک)  .” ک” درآخر آن علامت تصغیراست .

باآن تفتان سرموکی هم می پزند. 

ارسالی- استاد علیرضا عزیزی (نوا)

 

۱۵ نفر این پست را پسندیده اند

بلده ۲

سرو سرسبز کهن،کاج ستبر و یاقوت.                   قرمزش پرورش آموخته غمخوارمنست

آب باران ویخ ودره پربرف شتا                              گشته جاری زدلش آنکه درانظارمنست

ازحیات بلده مردم تون خونگرمند                         سرخی لاله ی دشتش زدل زارمنست

صلحابافقراوعلماباسادات                                    هرکه سهمی ببرد سهم منش بارمنست

شکرستان سخن را بنگر گل پرورد                            گل بستان وچمن گونه ی گلنارمنست

قسمت شیخ بهاحاصل تقسیم به حق                    گشته ثابت همه جامحور پرگار منست

ازحیاض بلده حوض دلم پرآبست                        جام شیرین<نوا>قطره ی شهوارمنست

از سروده های  استاد علیرضا عزیزی (نوا)

۱۴ نفر این پست را پسندیده اند

واکاوی اصطلاحات فردوسی -۹

کاوش واژه ۹- گویش فردوس:

واژه تومأته(گورجه)وگاه رب گورجه درلهجه قدیم فردوس می گفتند.

این واژه اززبان کهن فارسی دری به زبان انگلیسی راه یافته وهمین گونه تلفظ می شود.

ارسال از استاد علیرضا عزیزی (نوا)

۱۱ نفر این پست را پسندیده اند

آشنایی با یکی از شعرای تون -حیرتی تونی – ۱

تقی الدّین محمّد ،متخلّص به حیرتی تونی(ملّا حیرتی)

                حیرتی تونی یکی دیگر از شاعران عصر صفوی است شعرای زیادی از تون ،هم عصر او بوده اند، مانند نثاری،قطب الدین حیدر تونی(حیدری) و بدیعی و…..

       درنسبت حیرتی به شهر تون جای هیچ گونه شکی نیست .ابتدا در شهر تون به حرفه ی خیّا طی مشغول بوده است.

(تاریخ عصر صفوی -رسول جعفریان)

 اگر چه در تذکره ها از او به کاشانی ومروی وقزوینی یاد کرده اند ،

و این بدان سبب بوده است که برای مدّتی در هر یک از این شهر ها جهت کسب علم وکمال ونشست با دانشمندان وشاعران،سکونت داشته

وسر انجام آخرین اقامت او در کاشان بوده است.

وی در شهر های مهم ماوراءالنّهر و عمدتاٌدر بخارا و مرو به تحصیل علم وکمال پرداخته است .

      وی در قزوین به خدمت شاه تهماسب صفوی رسیده است ،

شاه تهماسب چون به  شریعت پای بند بود او را متّهم به لاقیدی ولا ابالی نمود،

وتهدید عظیم نمود.ومی خواست زبانش را از کام در آورد. امّا سود چندانی حاصل نشد.حیرتی در آن زمان غزلی سرود با  مطلع زبر:

             از حسد امروز زاهد منع ما از باده کرد              ور نه کی آن نا مسلمان را غم فردای ماست

 سخن چینان این نکته را به عرض شاه رساندند وچنین وانمود کردند که منظور شاعر تعر یض به شاه بوده است .

پیش از آن که سخن حسودان کارگر افتد حیرتی به گیلان گریخت.و مدّتی آن جا وهمچنین در استر آباد متواری بود .

این ایّام مصادف بود با طغیان محمّد صالح بتکچی وبرافراشتن علم استقلال در استر آباد .

این بود که حیرتی در مدح او قصیده ای پرداخت و به نزداو فرستاد.

او به عنوان جایزه ،هفت خروار ابریشم با هفت استر از وی دریافت کرد.

از آثار معروف او شاهنامه،کتیب معجزات،منظومه بهجه المباهج …و

به مقاله مفصّل  نشریّه ی مشکوه شماره ۲۱ چاپ آستان قدس رضوی به قلم دکتر محمّد جعفر یا حقی    در باره ی این شاعر مراجعه شود.

 از اشعار حیرتی درمناجات و نعت باریتعالی می خوانیم.                      

                    به نام آن که حیّ لا ینام است                ازو چیزی که می دانند نام است

                                       به نام آن که علاّم الغیوب است               ندارد عیب و ستّارالعیوب است                     

           به نام آن که تن را فیض جان داد             زمین جسم را آب روان داد

                    مکرّم ساز فرزندان آدم                             خرد بخش خردمندان عالم

                   برافرازده­ی ایوان کیوان                        فرو زاننده­ی کیوان ز ایوان

                   چمن آرای گلزار بدایع                          هنر   فر مای   بازار  طبایع

                     گروه نوح را سیل بلا ریز                       نگهدار خلیل  از آتش   تیز

                  کند از کهکشان اختر په دیدار              برون از مار آرد  مهره­ی مار

                 زدرکش فهم دانایان معطّل                  همه حیر انش اوّل  عقل  اوّل

                 زاوّل تا به آخر ذاتش آگه                   خودش   از اوّل  و آخر منزّه

                به ملک کبریایی غیر او نیست                 سزاوار خدایی  غیر  او  نیست

                نمی، ملک وجود از بحرجودش        عدم گم گشته در ملک وجودش

               وجود غیر او فانی در ین راه                  هم البا قی هو الکافی  هو اللّه

              زصنع   او فراز    وپستی   ما                  دلیل   هستی   او      هستی     ما

             فلک را پرده ها در هم کشیده              حجابی    بر   سر عالم    کشیده

            درین درگه نه جای پرده داری             نه کس را در پس این پرده باری

            برون تا ناید از ریگ زمین جوش           نهاده بر سر آن هفت سر پوش

           مه وخورشید  سر گردان   اویند            تمام خاکیان حیران    او   یند

ارسالی از استا علیرضا عزیزی (نوا ) شاعر معاصر بومی فردوس

۳ نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی فردوس(۲۰)

قُرّوک = پارگی فتق ،کشپاره

قوقو = بخشهای تفکیک شده داخل یک انار که دانه ها مرتب کنار هم چیده شده و توسط پرده ای نازک پوشیده شده است .

قِرچ = لِه شدن ،زیر پا له شدن

قعبُل = میله یا چوبی که مرغ و خروسها شب روی آن میخوابند.

قُمار = قُنداق

قروت = کشک

قروت خَمی = کشک ساب ،ظرف سفالی که در آن کشکها را  می سایند.

قیق = جیغ ، جیغ بلند که همراه با گرفتگی گلو همراه باشد ،

قال = سوراخ

قَلبِر = غربال ، اَلَکِ که سوراخهایش گشاد باشد.

 

این مطلب را می پسندم

قطب الدین حیـــــدرِ مـــوســوی تونی – ۱

سیّد والا گهری خوش سخن
صیت سخن گستریش تا به عرش
جان چو بپیموده به مُلک بقا
زاده ی ساداتِ به حق متّصل
تیغ بسی او زده در رزم دین
قطب ولایت ز علی دارد او
نام علی سلسله بندش بود
خطّه ی تون زادگه او بود
ربِّ جلیل آنکه رقم می زند
جود علی هیبت پنهانیش
زیت کلامش بود انوار دین
کشف شهودات بر او کم بود
قطره ی اشکش بچکد آفتاب
گر سوی تبریز سفر کرده او
تا به سوی خاک نجف می رود
قبضه ی شمشیر به کف می رود
زاده ی نسلی ز امام زادگان
گر بکند مدح کسان عین حق
هر چه سخن گفته ز دل گفته او
ده شده او منزل عرفانیش
غرق ز آفاق کلام علی

مدح علی خوانده به هر انجمن
سبز شده بر قدمش ملک عرش
حیطه ی جولان پرش بی هوا
شسته دلش از هوس آب و گل
محو نموده  اثر مشرکین
حیدریان رفته به امداد او
شمس علی جدّ بلندش بود
یک قدم از بخشش مینو بود
بر دل او لوح و قلم می زند
بر سر سجّاده ی عرفانیش
زنده کن هیبت والسّابقین
یک سر مو از رخ آدم بود
زنده کند شورش و هم انقلاب
ترک سر و ترک خطر کرده او
با سر شوریده به صف می رود
خود  هدف و سوی هدف می رود
زنده کن خِصلت آزادگان
هجو بیانش نرسد یک ورق
سلسله ی عشق عیان مو به مو
در ره سیر رب ربّانیش
مرتبه اش واضح و بس منجلی

ارسالی -از استاد علیرضا عزیزی (نوا)

۱ نفر این پست را پسندیده است

قطب الدین حیـــــدرِ مـــوســوی تونی – ۲

شعر دلش مشعر و چشم منا
تا به سخن حرف و بیانی بود
مکتب او سبک وقوع دل است
گر چه کلامش سخن اولیاست
سیر و سفر بر همه عالم نمود
او سوی دربار اگر می رود
غمزه کش ناز کسی کی  شود؟
مدح و ثنایش عطش جان ماست
رشته ی گفتار به کف دارد او
خِطّه ی تبریز پُر از نام او
خام منم تا نشناسم که کیست؟
سالک پرورده به غم آشنا
قالب شعرش شده همیان عشق
قوت کلامش شده یاقوت جان
رشته و زنجیر تو گر سبحه است
دست «شریف» از ره افساد و کین
سهو و لسانی که فراهم نمود
بیت به بیتش ز دلم سوختم
گر همه جا خون جگر می خورد
از صله ی اسب نگردد رضا
آهن و فولاد شود موم نرم
دست و دل و بازوی قدرت نما
خواسته اش پیرو استادی است
هر قدمش باعث خیری دگر

در بر یاران شده انگشت نما
پیرو و شاگرد لسانی بود
رفتن هندش تو مگو مشکل است.
معجزه گفتن سخنش هم رواست
هر قدمش تجربه ای می فزود
با دل غمبار اگر می رود
کورش و جمشید وگر، کی شود
یاد حسین و همه ی اولیاست
از لب و دندان چو شکر بارد او
کّلِ زمینش شده یک گام او
ذرّه ز ناپختگیش نیست نیست
کرده چو غوّاص به تن، او شنا
ریزه خور لقمه ی ارکان عشق
سرزده لؤلؤ ز دلش بر زبان
یا رب او بی شک و بی شبهه است
کرد چو دامی به ره او کمین
ضعف ز  استاد خودش وانمود
معرفت و زندگی آموختم
آتش کین عین شرر می خورد
مرتبه ی کامل او شد رضا
در بر ایتام به رخ خَوی ز شرم
لشکر باطل به عیان بر ملا
بر دل مردم هدفش شادی است
منشأ برکت شده و پر ثمر

۱ نفر این پست را پسندیده است

واکاوی اصطلاحات فردوسی-۸

کاوش واژه ۸گویش فردوس:

واژه بَداَنجیر(بیدانجیرهمان گیاهی که روغن کرچک ازآن می گیرند.)

جاهای دیگر بادانجیرهم می گویند.،

بد یمن بودن کاشت آن درحیاط خانه ها به علت آنست که اگر

یکی دو دانه ازآن خام خورده شود ،به علت داشتن سم مهلک تانُن باعث مرگ می شود.

اما اگر دانه آن به مدت نیم ساعت جوشانده شود. سم آن خنثی می شود.درقدیم اطلاع نداشتند.و به خرافات روی می آوردند.

۳۰آبان۹۳

ارسالی از استاد علیرضا عزیزی (نوا)

 

2 نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی قدیم فردوس(۱۹)

مَشخُلُزُمبَه =مدیون ،شاید همان مشمول الذمه عرب باشد

مَنگال = ابزاری است  برای درو کردن گندم و چو که تیغه آن بصورت نیم دایره برگردانده است . 

مَعشَعله =ابزاری است برای درو کردن جو و گندم .

مُخَتّا =

مَدَگَو = گاو ماده

مَیَه خَعنَه =پستان گاو و گوسفند

مِهُ =همشیری

مَنَغوشَد =ساکت است و گوش میدهد

 

۱ نفر این پست را پسندیده است

سوال از بازدید کنندگان فردوسی سایت بلده

آسیای <خُشکَو>درکجای فردوس واقع است ؟

چرا با این عنوان نامگذاری شده است؟(وجه تسمیه آن چه بوده است )؟

منتظر ارسال جوابهای شما به سایت بلده  هستیم.

۱ نفر این پست را پسندیده است

واکاوی اصطلاحات فردوسی-۷

کاوش واژه ۷-گویش فردوس:ضرب المثل.

اِشتُرکه بِمُرد اَتِش(آتش) دَجَهازِش کَش.

جهازتحریف شده ی (جاز)- نوعی خار باتیغ های سخت که بیشترباشترحمل می کرده اند.

وقتی شتردربیابان مُرد دیگر آن خار را نمی توان آورد.

بهتراست آتش بزنند. درضمن جهازشتر(تجهیزات شترراکسی آتش نمی زند).

۲۳آبان ۹۳

ارسالی از استاد  علیرضا عزیزی

۱ نفر این پست را پسندیده است