آمار بازدید
  • کاربران حاضر: 1
  • بازدید امروز: 210
  • بازدید دیروز: 236
  • بازدید هفته: 1667
آخرین دیدگاه‌ها
اوقات شرعی


آمار

آرشیو برای ‘گویش و لهجه محلی قدیم فردوس’ دسته ها

آیا میدانستید؟

 حلزون می تواند سه سال بطور مداوم بخوابد!

جیرجیرک با زانوانش صدا ها را می شنود، نه با گوشهایش!

در ازای هر انسان یک میلیون مورچه در دنیا وجود دارد!

کرم ها می توانند تا ده قلب هم داشته باشند!

حافظه ماهی طلایی کوچک تنها سه ثانیه دوام دارد.

دلفین ها در خواب نیز یک چشم خودرا باز نگه می دارند.

میمون های نر درست مثل مردها ریزش مو پیدا کرده و طاس می شوند!

 یک کلونی(دسته) خفاش خوت آشام در سال خونی معادل خون ۲۵ گاو را می آشامند.

تنها حیوانی که قبل از تولد و بعد از مرگ خورده می شود، جوجه مرغ است!

بارداری فیل ۲۲ ماه به طول می انجامد و نوزاد تازه متولد شده حدود بیش از ۹۰ کیلوگرم وزن دارد.

این مطلب را می پسندم

واکاوی اصطلاحات فردوسی-۶

کاوش واژه ۶:گویش فردوس

ریش وپشم.اصطلاح تحریف شده به جای ریش وبَشن(باسکون ش ون)/بَشن به معنی اندام وهیکل وقیافه است.

که درگویش عامیانه هم اشتباه به کارمی برنددرستش ریش وبشن است/۱۵آبان ۹۳

ارسالی از آقای علیرضا عزیزی (نوا)

۱ نفر این پست را پسندیده است

واکاوی اصطلاحات فردوسی-۵

کاوش واژه۵:گویش فردوس.

لِنغَتَک لِنغَتَک=تحریف شده ومخفف لِنگ غَلتَک(چرخیدن وغلت دادن پاها به همراه دست )،

گاه هنگام بهانه گرفتن بچه ها وگاه هنگام دردکشیدن وجان دادن درموردانسان یا حیوان نیزبه کارمی رود.

ارسالی از آقای علیرضا عزیزی -(نوا ) ۷آبان ۹۳

این مطلب را می پسندم

توصیف نهر بلده

بلده آب حیات دل بیدارمنست-                               نهرجوشنده ی این شهر پراسرار منست

کوه تون منشاء جاری شدن آن ششتو                   جریان داردوشریان شکربارمنست

نسل امروز کند یاد زدوران کهن-                            عهدآن خسروکی آن که دل افکارمنست

بلده ساخته شهری به درازای ابد                          از ازل شهرمنش مطلع انوارمنست

شهرآمیخته باگرمی خون دل من-                          از نشان بلده باغ پرازنار منست

زعفران دارد و یاقوت انارش هم قرمز                     یک نشان بلده سبزی اشجار منست

دور عهدصفوی شهره ی شاه عباسی.                  کرده تقسیم که آب بلده یارمنست

سرو سرسبزکهن،کاج ستبرویاقوت.                      قرمزش پرورش آموخته غمخوار منست

آب باران ویخ ودره پربرف شتا.                               گشته جاری زدلش آنکه درانظار منست

ازحیات بلده مردم تون خونگرمند                           سرخی لاله ی دشتش زدل زارمنست

صلحا بافقرا وعلما باسادات.                                 هرکه سهمی ببردسهم منش بارمنست

شکرستان سخن رابنگر گل پرورد                         گل بستان وچمن گونه ی گلنارمنست

قسمت شیخ بها حاصل تقسیم به حق.                گشته ثابت همه جا محور پرگارمنست

ازحیاض بلده حوض دلم پرآبست.                        جام شیرین <نوا> قطره ی شهوار منست

 

ارسالی از آقای علیرضا عزیزی( نوا) -استاد و پژوهشگر در حوزه فرهنگ و فرهنگ بومی فردوس

 

1 نفر این پست را پسندیده است

گویش محلی قدیم فردوس

جیک جیکی=پستونک بچه

تِشله=تیله

گُلِ پشت=بالاتر از کمر

گُمبی=مشت کردن دست و ضربه زدن به جایی

کُرُپّی،مُرُکّی،قُُر=برآمدگیهای کوچک و بزرگ

 

ارسالی از ماها -از بازدیدکنندگان سایت بلده

۱ نفر این پست را پسندیده است

گویش محلی قدیم فردوس(۱۸)

مَدَنگ =خُل ،کم خرد

مُکّ = هسته ،به هسته خرما می گویند

مُکّی  =پستانکی که بچه ها می مکند

مُنج =زنبور ریز زردرنگ

مَعشو = الک ،صافی

مُرِشک =مورچه

مَتَل بعرَه =همانند

مَصنَوی =مصنوعی

مَمَه = مادر ، مامان

مارموس =آدم دغل و کلک باز، شاید هم همان مرموز باشد

 

این مطلب را می پسندم

واکاوی ۴ اصطلاح محلی فردوس

کاوش واژه ی ۱: گویش فردوس. و فارسی دری،

۱- واژه کَرَبیَه (کرابیه) یا زیره ،به زبان انگلیسی راه یافته که تبدیل به کلمه کاروای شده است.

۷ مهر ۹۳

کاوش واژه ۲ :گویش فردوس

۲- واژه خار اسپأیخ : نوعی خار است که خاصیت دارویی داشته که آن را می جوشانند. شکل تحریف و تغییر یافته آن سه پایخ (میخ) یعنی سه پهلو است.

۱۵ مهر۹۳

کاوش واژه ۳: گویش فردوس

۳- واژه کَراز : از دو واژک  ک= مخفف و مساوی کج و واژک راز= معادل راست است ، پس می شود کج و راست کردن پا یا بدن است.

۲۳ مهر۹۳

کاوش واژه ۴: گویش فردوس و زبان فارسی

۴- اصطلاح کاسه صبر پر شده. تحریف شده و تغییر یافته کیسه صبر ( صفرا) است که وقتی پر می شود عامل مرگ است. و موقعی که حوصله انسان کم شده و تحمل نداشته باشد به کار می رود. درستش کیسه صبر است.  

۳۰ مهر۹۳ .

منبع : از آثار آقای علیرضا عزیزی- استاد و محقق در حوزه فرهنگ و فرهنگ بومی فردوس

۲ نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی قدیم فردوس(۱۷)

پَنَه پَسخوله = مخفیگاه ،جایی که کمتر توی دید باشد،

پَلاس = گلیم نخی ، به ورشکسته شدن هم میگویند.

پَعچَه وَرمعلیده =به آدم خودسر و شّر ویاغی گفته میشود.

پَکَر = حواس پرت

پال پال = جستجو کردن ، دنبال چیزی گشتن

پَلُنگ = بُقچه و یا شال گره زده ای که داخل آن پر از لباس باشد.

پَفتَل = چروکیده و پلاسیده

پَخَل = محتویات داخل یک مشت پر 

پَرَو = عبور ، تردّد

پَلَشت =ناپاک ، کثیف

۳ نفر این پست را پسندیده اند

بچّه مُلیّی قدیم (مکتب خانه قدیم)

یادِ     ملّا     کُنمُ       و پَی     سَبَقو                                                  عمّه   جُز       کُهنیه یَ    با اُو وَرَقو

هُ پتو مَ     همگی    صَف     مَکَشی                                                خورَّ    آ خون هُ زِرِ     رَف  مَکَشی

خر گز ِ تَّره بُو ُو رِسموُو بند   و فلکَ                                               جر ئتِ حرفَ ، کُ دوز و   کلکَ

پر چِ دسترخُونَ ولقمه نونِ   اَو زدییَ                                                پنیرُ و لچَّ هُ رو دستُنِ  با چُو   زدیی

خُبُ طُرفه  همگی    یاد        مَگُرُف                                              به رَوَنی همگی هم بِبِجی یاد مَگُرُف

حرفِِ آخون هَمَمَه    گُوش     میکی                                            بَعضَ وختو م دگه    فر  مُش   میکی

قُر ُوو می خُن دو سه دَو     از سرِ  نو                                            رَوُوُ  می کی به زُورِ خر  گز و    چَو

تاک به عمّه مَرَسی خُرماو کشکش مَوُوُ                                       نِرَ سیده   نخودُ و ُنقلُخَ   از پِش مَوُ ُو

شِرِ نی ،کِشته    وو جُوز  قَن      می دا                                         سهمِ آخُون دو    سه کَلّیِ قَن   می دا

َوختِ ُقروُوُ تَممی هُ رویِ صندُقچه می شو                              با صَدا یِ وَالضّحا رَوُوُ هُ تی کو چه می شو

هَمَمه با   ادبُ و  بَعضَ   نُخله هُ     مُوُ یو                                    می شُو از    نَسیوُ     شر منده         رُیُو و

دَ نه سَخ  بُو   رَوِ شُن    سختِ    قد یم                                          به رَو نی    بِبِجی   ا یَگُنِ رَبِّ    کر یم

شُود ه حا له      رَ وِ شُو   ساده و   خُب                                       نوارُن       صو تییِ   آ ماده         و خُب

به    اِ شَره     بچّه گُر    یاد خَ        مَدَن                                      یاد خَ   هَم قِصّه گُنِ     شاد خَ      مَدَ ن  

گاهه      تصو یرُ و    صدا   با   حر کت                                    کَلَمن،   سَعفَصُ    و      بَعدِش     قَرَ شت

دَ نه    دا ستانُ     و انیمیشن         و شعر                                    بعد   ازُو نجَم   ادبُ       و قِصَّه یِ     مهر

حر کت          با رَو  شُون    سَده      بَشه                                  خُب    کَلُم    قُر وُو  خَ       یاد دَدَه    بَشه

َزورو    زِرو  و پِشُ   و سا کن و و جَز م                                  مَـــدُّ و تشد یدُ  و  الف   ای    هَمه   نظم 

با مُر بّی خُبُ و       دا نا م     غَمَ     نِس                                   حا فظِ   قُر وُو      کلا سَم    کَمَ        نِس  

بچّه   گُن یک     دو سه   سَله ر   تو نِگا                                  حا فظِ    قُر وُوُ      بَشن   تُور        به خدا 

ما خَه   پیر     شُو وُ وُ   بِرَف   اَر مُو بِمُن                                 هُ رو یِ  رَف   دو سه تَه     قُر  وُ وُ     بِمُن 

 

   

شعر محلی فردوس از آقای علیرضا  عز یز ی استاد و محقق در حوزه فرهنگ- دبیر ادبیّا ت شهر ستا ن فر دوس   سوّ م خر داد  ۸۶

               

۳ نفر این پست را پسندیده اند

سروده محلی فردوس: حَقِّت وَخَه واستَن

                                                                          

              باغنی بیچره تو   حَقِّت  وَ خَه و استَن             تو حصل ای کِشمونِ دَقِّت و خه واستن

             یک جُلَّ تو بر چروای لَقِّت وخه واستن            یک دارو یَ بر دندونِ لَقِّت وخه واستن

                              حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن حقت وخه واستن 

               افتوه هو افتو مزنه قل خه به نومت           گوشوره ی  گوشم مکنی  حرف   و کلو مت

               مقصود وبهشتم بشه با همت نومت          یک سهمه بر ای دنگ و مقو مت وخه واستن

                           حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن- حقت وخه واستن 

             روزک مگن ای باغو تو دهی حرو مِت شو         یا ای که مگن شهره بشی  خیله خمت شو

            هم  شهره  گن شهر  خه وع کپ کمت شو        مشک وقروت ودوغ و تلو مت وخه واستن

                         حقت  وخه  واستن  وخه واستن  وخه واستن حقت وخه واستن 

            هر چن تو خوره منده کنی هچه نخی شو           هم دست ودلت رنده کنی هچه نخی شو

            خون   جگرت   لنده کنی   هچه  نخی شو            تو   نوکر و  آ فا و غلو مت وخه   واستن

                            هم چک چکی و پکی و دومت وخه واستن- دومت وخه واستن

                            حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن-حقت وخه واستن

                 باغنی بیچره    دگه عمر تو   طی   شو                بختت همش ار گلی و وقت گل نی شو

              دنی تو دگه شهر ک یا شهر  نخی  شو                جوز کل  بی طلع  و نومت  وخه واستن  

                          حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن حقت وخه واستن  

              شانسم بدر افتیده چطو از چم وچایت          بشکستشه  با سنگ و کلوخ قوزک پایت

              هم قمت مس هی مکنن نرخ طلا یت           بی تا وو  دگه حصه   و حقت  وخه واستن

                      حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن- حقت وخه واستن

             هر چن تو زنی داد دگه شهر نخی شو             بر حلق قچار دده دگه زهره نخی شو

             بر مردم لو تشنه دگه نهره نخی شو                با غنی بیچره تو  حقت  وخه  واستن

                          حقت وخه واستن وخه واستن وخه واستن حقت وخه واستن 

                 بد بخت نوا! چینه و دو مت وخه واستن-شومت وخه واستن حقت وخه واستن

                 حقت وخه  واستن    وخه  واستن      وخه واستن      – حقت وخه واستن

                            سروده ی علیرضا عزیزی(نوا) دبیر ادبیّات شهر ستان فردوس

                                                                آذر ماه   ۳۰/۹/۸۱

                     

۴ نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی قدیم فردوس(۱۶)

پَوزال =کفش های مخصوص زمستان که موقع حرکت روی برف میپوشیدند.

پَیتَعوَه =پارچه های پشمی که برای جلوگیری از سرما و یخ زدگی به ساق پاها می پیچیدند.

پُپ = جگر ،شش.

پَتُّ پُتیخ = کندن پرهای مرغ یا پرنده ذبح شده.

پَیَه قُر = قارچ،قارچهایی که هنگام رعد و برق در باغها و روی تنه درختان میروید.

پَعیه = غرش آسمان هنگام رعد و برق.

پَعکی = چاقوی مخصوص قالیبافی.

پُختیک =لبو یا چغندر پخته شده را که مانند برگه زردالو برای مصرف آن در غیر فصلش خشک کنند.

پوز = بینی و دهان .

پَرجِز =کهنه نیم سوز.

پِسلِک = مدفوع گوسفند که بصورت مهره ای و گلوله ای خارج میشود.

۲ نفر این پست را پسندیده اند

گویش محلی فردوس(۱۵)

قَسیون = بالا آوردن

قَلمعشه = غلتیدن (غلت زدن ) روی رختخواب بر اثر بیخوابی

قُمبُل = نوعی دامن چین دار، باسن

قُرُم دَنگ = آدم عوضی 

قِرقِنجو = بهانه گیری کردن بچه ها

قُچار = چلانیدن ، فشار 

قُچّاق = قوی ،پر بنیه

قَلِف = دیک کوچک مسی قدیمی ،نان حجیمی که در دیک می پزند

قِر  = قیافه گرفتن

قُر و دَبّه = کج و کوله شده، مچاله شده ، آسیب دیده

 

۱ نفر این پست را پسندیده است

گویش محلی فردوس(۱۴)

خَستَک = هسته میوه

خِنگِلَه = قلقلک

خَرپَلَک بَعزی = روی هم پریدن در بازی بچه ها

خُفَه = سرفه

خای = با،همراه

خُم لاخ = آدم بی خیال

خَلَعمه = برّه و بُزغاله

خِزَنوک = هرز -گشاد

خُشکه = غذای نپخته

خَعسه = خالص -صاف

۵ نفر این پست را پسندیده اند

پیشینه ی مو سیقی تون –شعر محلی به لهجه ی فردو سی-سروده ی (نوا)

                                                                به نام خدا

بیا از مو سقی تون حاله گش کش                                   از او ایو م   قدیم   یه کم  نغوش کش

که در دمن    کلات  و کوه   ششتو                                  چه   بو ده   سر گذشتو    از مه    و تو

بشه کین   سیاوش    لحن   با ر بد                                  قدیم تر   خ   ازوم   نس    خبخ    یا بد

درد   تا ر یخ  تو ن و  هم   کنا با د                                    دو    کعرز او     روو    خب د  نه   و یا د

که  یکه  کعرز تون   یکه     میممند                                  که هر تک دشته برخود سیل و هم بند

بشه   کوه    قر  و و ل   با سیه   کو                                هو تی   رشته   کوه   تون   و      ششتو

که یا د  از گیو واز قلعه ی   فرودم                                  به    در کی    از سر   مردم خ      دودم

پسر    کاووس   کی      زو ج جریره                                که زنده س  نومش  و هج و خ      نمیره

درد    کیخسرو  و یا د    از فرو  دش                                 فر نگیس مدر و   او  م    از   و جو دش

فرود     و جنگ طوس    و یا  د زیبد                                 زند      خون    سیا و ش      لحن  باربد

که   جنگ   سخت  پیران   و  سیاوش                               بجا  بگذ شته   با ربد    نغمه ی    خوش

بشن   ایر نی   و      تو ر نی     و پا ک                              همخ  در ز ر  خا ک و   سینه    پر  چا ک

همو    کیخسرو ک    و ر کن    قنا تش                              هو مون    پیروم   بشه خب    اختلا تش

قدیم تر خ   ا   ز ای تا  ر یخ  ما     نس                                که لحن ؛ کین سیاوش ؛ کم   صفا  نس

۱۵  که  بعد  از او  نج    تاریخش  د خا کس                       که هر چن   نغمه یش  دلشاد و   پا کس ‍

بیا   تا   نغمه ی  حید  ر    مه   سر دم                             تو ره    از     پنجه ی  تا ر ش    خبر دم

بزه  یه     گو  شه  ی     عشا ق  با    تا ر                        بخن   با       سو ز دل    با    نله   ی   زار

بزه    با چنگ    رودی    نغمه ی      سا ز                        که     میر    حا  ج تو نی    کرده    خب نا ز

همو       میر        نوا  ساز        قلند    ر                           به  نعزش    می زه   او    پنجگاه     حیدر

سر   عشق   علیش در سر  عجب  داش                        نو  یش بر علی   سیزد ی  رجب     داش

 نقره ی      ضرب و  تا  ر و د یره     زنگی                       چه  خوش   بو   یکصدا  و ر قلب   سنگی

 سه     تا  ر    میرک و       کا    ظم    او زه                     منزی     پنجه       و  ر     نخون     و نعزه

 بسا ط       شد ی      هر جک       بلن   بو                      رجن   تا ر  دل   و سا  ز هم   سخن     بو

 نثر  ی         بوده       استاد            بیضی                     غزل  طبع از  سه گا   هش   کرده    رضی

 به شهرت   او    رسی     با     چنگ  یا رش                    به  رنگ   تا رش   و        بسته    نگا  رش

او خ       شگردش    و      او زیم     داش                         ازو م      یاد خ    نشوده    دنه        عجاش

بیا       ای    لو طی      دل  پا ک     مو من                       بزه    و  ر     قلب    زار     چاک        مو من

نغوش  کش یاده   از تا ر و    کمنچه                                که ور می جس به لنگم  پیر و بچه

که   لو طی   غلملی    بینا  دل    زار                              عجب خب پنجه    می زه و ر  رج تا  ر

بیا ای    خوش   نواز     پنجه ی  تا  ر                              بزه    چکه  بخن      عشاق     دلدار

عجب   دور    سو ار    و    دو ر  چکه                              در  او  ایو م     برو بو  باب  و  سکه

دو سزه خ از قدیم جا ی خودش داش                            که   حا لم   بشد همره ی شاب باش

۴۵  که    استا حجی    و هر  دو     برارش                     بشخ   از   او ز  مه نم     یا  د گارش

سر قیچک   دروم    با   فو تک     و نی                            هو   پی بر     خلمه    یا د     هی هی

بخن   یک   دم   فر قی    از      غم یا ر                           تو    سر  ده کله   فر یا د  از  دل زار

به      در کن       از دلت   رنج    زمنه                             که   عشق   میشه   هی د نیا م دو نه

بیا   سر ده      تو خ   سنا    و     تمبک                           بزه و  ر   پشت غصه      هی تو  پکک

که  ا ز    جمع  نو  ا سو ز       صفا دل                           بمنده   یا  د   پا که     خا  که    از گل

غمو خ   از    دل    به در کن    تا   متنی                         تو   شدی  با  (نوا)      کن    تا   متنی

                                       سروده ی علیر ضا عزیزی دبیر ادبیات شهر ستان فردوس

                 برای سرودن این شعر محلی از منا بع تاریخی معتبر فر هنگ شفاهی مردم فردوس و آثار

                 شاعران گذشته تون کمک گر فته شده است اما متا سفا نه بسیار از منابعی که منعکس کننده

                 هنر موسیقی و ابزار وادوات آن باشد یا مفقود شدهاند یا به سرقت رفته اندوبسیاری از آنها

                در کتا بخانه های دیگر ملل به با یگانی سپرده شده اند که دست  همت محققان و هنر مندان

                می تواندپرده از اسرار آنها را باز کند.                     (موفق و موید با شید.)

۱۰ نفر این پست را پسندیده اند

اسلامیّه

شهر من اسلامیه، آباد با شد برقرار                   شهر  زیبا،   سبز   و    هم    والا  مدار

یادگار مردمی افتاده، بالا سر بلند                      مردمی نیکو سزشت وخادم و هم  کامکار

شهرت نامش به اسلام وخدا ودین بود              شهر نعمت های وافر، رزق دارد  بی شمار

رو به تاریخش نگر! هم عمر قردوس قدیم         ملّتش همدوش  وهمیار  وشفیق و  سازگار

خاک دامنگیر او هجرت پذیر ، مهمان نواز           سفره اش پر برکت ونعمت دهد پروردگار

از شهیدان سربلندی داردو رزم آوران                موج خونش  می زند  از مردمی   والا تبار

ملّتی بیدار وآگاه و همیشه جان به کف            از برای دین و کشور،  جان فدا و جان نثار

هم ولایت محور وهم متّحد در هر زمان            ترسد اهریمن از این همبستگی، پا  در  فرار

هر طرف سر سبز وخرّم، باغ ها داردزیاد        شهرتش از پسته  وهم  زعفران  وهم   انار

زیره  و بادام  وانجیر  دارد  با هلو                   سیب وزردآلو وانگورش ببینی  هم  به  بار

شهر برکت، شهر نعمت، شهر شور              شهر  مردانی دلاور،  سخت  و هم  پر اعتبار

هر طرف گسترده وخدمت رسانی بهر ما      خادمانش    دولتی،  هم لشکری،   آموزگار

دکتر وجمع مهندس، جمله اصناف جبیب       کاسب  وجمع   کشاورزش بود  خدمتگزار

همّت ومقصود و هم دارد بهشت آباد نام       شهرکی  نو ساز دارد  هریکی  از این دیار

صادرات عمده اش پسته انار وزعفران          باغهایش   پراکنده ببین  ، اغلب  بی حصار

مسجد جامع ، بنای  اوّلین تاریخ آن              گشته  بر پا   هم  به دست بانیان  حق گذار

نهر آب بلده جاری ببین در هر طرف             گاه در باغ   انار و   زعفران،   گه   کشتزار  

از جوانان غیورش هرچه گو یم هم کم است     حافظان   دین  وفرهنگ  وادب،هم  با  وقار

از زنان پر تلاش ومومنه، همدوش مرد          عالم  و     آگاه  باشند و   در   میدان   کار

گر چه اسلامیّه باشد سر بلند و سر فراز     لیک دارد هم ز دولت خواسته،   هم  انتظار

تا عنا یت بیشتر باشد  زاستان وو کیل        تا   بماند  همچنان  سر زنده و  هم  پا یدار

خادمانش   شاد  وپر نیرو   بحال                یک یکِ  این   ملّتش  ، سازنده،  هم امیّدوار

هم دعای مردمش برخیّرین نیکمرد          اَجر از ایزد، به هر که   باشد او   خد متگزار

شعر من ناچیز و اندک زآنچه هست         باز خوانی با(نوا) تاریخی از نقش  و  نگار

 

توضیح عنوان -باغشهر اسلامیه ،بخش مرکزی فردوس است که در۶ کیلومتری فردوس واقع و مهمترین منطقه ییلاقی آن میباشد.

       سروده ی علیرضا عزیزی(نوا) دبیربازنشسته ادبیّات ،شهرستان فردوس

                          

۸ نفر این پست را پسندیده اند