آمار بازدید
  • کاربران حاضر: 1
  • بازدید امروز: 180
  • بازدید دیروز: 47
  • بازدید هفته: 225
آخرین دیدگاه‌ها
اوقات شرعی


آمار

پیشینه وجایگاه موسیقی مقامی خراسان کهن-تون(فردوس امروزی)-قسمت سوم

       موسیقی دانان کهن تون:

حافظ کاظمای تونی-حافظ حسن ابن شجاع تونی-حافظ میر حاج قلندر تونی-حافظ محمد تونی-حافظ نثاری تونی و…………………ده ها وصدها موسیقی دان ونوازنده که نیاز به تحقیق وکاوش دارند.

       لفظ حافظ قبل یا بعد از نام نوازندگان وموسیقی دانان به چند علّت بوده است.یکی اینکه همه ی آن ها حافظ قرآن بوده اندودیگر اینکه دستگاه های هفت گانه وبعد ها پنج گانه ی موسیقی را همه از حفظ داشته اند.همچون حافظ عبدالقادرمراغی قرآن خوان تیمور که حافظ کُلّ قرآن بوده است وصدایی بسیار دلنشین داشته وکتاب ها وآثار ی در موسیقی بر جای گذاشته. حافظان موسیقی دان همه ی مقام ها را به تمام وکمال از حفظ داشته اند.ودیگر اینکه بدون وضو دست به تار نمی زده اند

    رشته های تار به مرور از هفت تار به دو تار رسیده است دلایل بسیار دیگری هست که نیاز به گسترش وقت وعرصه ی کاغذ وتحقیق وقلم دارد.

        در زمان شاهرخ تیموری ودر طول دوران تیموریان که شهر هرات مرکز فرمانروایی خراسان بزرگ بود، هنر مندان ونوازندگان ونقاشان ودانشمندان در رشته های گونا گون در هرات جمع شده بودندویکی از شهر های بزرگ ولایت هرات در آن موقع مورد توجه بسیار ودر همجواری آن واقع می شد وارتباطات زیادی بین آن دو وجود داشت شهر تاریخی تون بود.

مرحوم باستانی پاریزی در مورد موسیقی هرات می نویسد: که سال ها در شهر های ایالت هرات وتوابع آن نغمه ی بسیار زیبایی توسّطِ نوازندگان نواخته می شد وخانه به خانه می گشت ومطلع آن(سرمست ویَقُم چاک) نام داشت ومردم شهر وروستا از آن بسیار استقبال می کردند ونوازندگان تون آن را بسیار زیبا می نواختند وحیرت همه را بر می انگیختند.

     حافظ محمّد تونی:

نوازنده وموسیقی دان دوره ی تیموری وراهنمای عبدالقادر مراغی وصفی الدین ارموی در تنظیم وتصانیف مخمّس

         : از حکیم ابو نصر فارابی استاد ابن سینا موسیقی دان بزرگ، خالق کتاب (اللواحق در موسیقی-ابن سینا) که متأسّفانه این اثر مفقود شده است بیان شده :

که ایقاع مقدار زمان های محدود ی است که با هم متناسب باشند ولی صاحب ادوار می گوید که ایقاع مجموعه ی ضربه ها یی می باشند که بیان آن ها زمان های معیّن ومحدود واقع شده قرار دارد که شامل بر دور هایی(وزن هایی) مساوی در کمیّت است که در وضع هایی خاص هستند ودرک مساوی بودن زمان های آن ودور ها به میزان طبع درونی بستگی دارد.

     نوعی مخمّس اوسط زمان دورش ۸ نقره(کوبه) است

از زمان حا فظ محمد تونی  رحمه الله صاحب ارمال تا زمان مولانا حافظ صفی الدین عبدالمؤ من الی یومنا پیشرو ها اکثر در دور رمل ومخمّس مؤ لّف شده ودر این زمان از این حقیر(محمّد تونی) پیشرو ها می خواستند.

   امّا آنکه از طول زمان مثل دور مئاتین که زمان آن دویست نقره است که آن رابه تقطیع توان ضبط کردن ودیگر آنکه از غایت سرعت واین رو شدنست که مردم مستعد که ایشانرا این علم خلقتی باشد ایشان فرق کنند میان موزون ونا موزون به طبع سلیم ما( لازم به ذکر است که این دویست نقره(کوبه) را محمّد تونی بنیان گذاشت واز زمان محمّد تونی صاحب رمل ها تا زمان صفی الدّین وتازمان عبدالقادر مراغی وتا امروز پیش روها اکثراًدر دور از نوع رمل مخمس (حافظ محمّد تونی) نوشته شده اند.ودر این زمان در ادوار ششگانه که شامل(ثقیل اول-ثقیل ثانی-خفیف ثقیل رمل-خفیف رمل وهزج ) می باشند نیز این پیش روها ساخته ورونوشت  برداری شده است ودر میان اهل فن وهنر بسیار مشهور است.

     نوع سوّمی که از آن نام می برد وهمین تقسیم بندی حافظ محمّد تونی است، کوتاهترین زمانی است که بتوان آن را تألیف کردو نوشت وآن را زمانی گویند مانند آنچه که آمده وآنکه از لحاظ طول زمان وکوتاهی مثل دور مئأتین که زمان آن معادل ۲۰۰ نقره(ضربه) است که آن را اجزاء وارکان ایقاعی می توان ضبظ کرد وبه دست آورد ودیگر آنکه از نهایت سرعت این موضوع واضح است که مردم دارای زمینه وآنان که  این علم در مورد آن هافطری ودرونی است بین موزون وناموزون بودن آن تشخیص می دهند از روی غریزه وقوّه ی درونی.

    واین تقسیم بندی دقیق راحافظ محمّد تونی بنا گذاشته است که بعد ها دیگران بر اساس تخمیس های او اوزان خود را ساخته اند

/مجله هنر موسیقی ج ۲ص ۲۶محمّد تونی .با بسط مقاله

۱ نفر این پست را پسندیده است

دادن پاسخ